Duran: Algoritmik Çağda Kontrol Şirketlerde mi, Devletlerde mi?

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, TRT World Forum kapsamında İstanbul Kongre Merkezi’nde düzenlenen “Algoritmik Çağda Kontrol Kimde? Şirketler, Devletler, Vatandaşlar” başlıklı oturumda konuştu. Duran, bilgi akışını belirleyen algoritmaların hesap verebilirlik, adalet ve çoğulculuk ilkeleri çerçevesinde ele alınması gerektiğini savundu.

Eşik bekçisinin yerini algoritmalar aldı

Duran, gazeteciliğin geçmişte editörler aracılığıyla haberlerin doğruluğunu ve kamu yararını değerlendiren bir eşik bekçiliğine dayandığını hatırlattı. Bugün ise bu işlevin giderek algoritmalara devredildiğini belirterek, hangi haberlerin milyonlara ulaşacağına ve hangilerinin görünmez kalacağına bir avuç şirketin karar verdiği bir ortamda hesap sorulabilir bir karar mekanizmasının kaybolduğuna dikkat çekti.

Duran, araştırmacı gazeteciliğin maliyetine de değinerek, teyit ve kaynak çalışmalarının emek gerektirdiğini, ancak yapay zekâ özetlerinin kaynağa atıf yapmadan bu emeği tüketebildiğini ifade etti.

Ortak hafıza ve dijital egemenlik

Konuşmasında genç nesillerin tarihlerini ve kültürel miraslarını dijital platformlar üzerinden öğrendiğini belirten Duran, bu durumun kültürel kimlik ve millî hafıza açısından önemli sorular doğurduğunu söyledi. Türkiye açısından meselenin aynı zamanda bir dijital egemenlik konusu olduğunu vurguladı.

Üç temel ilke

Duran, algoritmik düzen için üç ilke önerdi: hesap verebilirlik, algoritmik dağıtımda adalet ve çoğulculuk. Algoritmaların işleyişinde daha fazla şeffaflık gerektiğini ve kullanıcıların kısıtlama kararlarına itiraz edebilmesi gerektiğini belirtti.

Gazze’den gelen haberlerin erişimi

Duran, Anadolu Ajansı serbest kameramanı Muntasır es-Savvaf’ın Gazze’de bir hava saldırısında hayatını kaybettiğini, TRT Arabi kameramanı Sami Şehade’nin ise ağır yaralandığını ve sağ bacağını kaybettiğini hatırlattı. Büyük dijital platformlarda Gazze’den gelen içeriklerin kaldırıldığı ya da kısıtlandığı yönündeki iddialara değinerek, hakikatin görünmez kılınmasının dezenformasyonu güçlendirebileceğini söyledi.

Duran, kontrolün muhakeme edebilen ve tercihlerinin sorumluluğunu üstlenen insanların elinde olması gerektiğini belirterek sözlerini tamamladı.